Ik zal u iets bekennen: ik hou van Europa. Ik vind het geweldig om door landen te rijden die op het mijne lijken, maar waar je achter elke hoek wel ergens een spoor vindt van het verleden, een verleden dat ik ken en begrijp. Engeland heeft dat heel sterk, Rome heeft dat als stad, en ook Palermo is daar geen uitzondering op.

Nu kan van Palermo veel gezegd worden, maar niet dat het een propere stad is. In het begin choqueert dat zelfs wat, met op de stoepen van sommige wijken kapotte zetels, versleten tv's en ijskasten, en zowat overal in de stad bouwpuin dat ergens op een stoep is blijven liggen en dat er jaren na afloop van de werken nog altijd ligt. Overal vind je nog ruïnes van Palazzi die in 1943 uitbrandden bij het grote bombardement van de Britten, woningen met een soort luiken om de voorbijgangers te beschermen tegen vallend puin en bestrating die, toegegeven mooi en charmant is, maar niet echt heel voetgangervriendelijk. Doe daar nog een behoorlijk chaotisch verkeer bij, een zeer grote vindingrijkheid in parkeren en (in ons geval) wat regen, en dat maakt dat Palermo niet echt een schoonheidskoningin is. En toch loert ook hier Schoonheid achter iedere hoek.

Wij wandelden dus naar onze eerste Parel, het Palazzo dei Normanni. De geschiedenis van Sicilië, en dus automatisch ook die van Palermo, is grotendeels bepaald door bezetters. Dat waren Grieken, Feniciërs, Romeinen, Fransen, Italianen, Arabieren, maar af en toe ook meer onverwachte volkeren als de Normandiërs. In 1059 verleende de Paus in het verdrag van Melfi feodale rechten over Puglia en Sicilië aan Robert Guiscard, één van de negen zonen van Tancred de Hauteville. Dit was een nobele onbekende die Normandië nooit verliet maar negen van zijn zonen vertrokken naar Italië om er hun fortuin te zoeken en slaagden er in om na wat mislukkingen de Byzantijnse krachten in de regio te verslaan. Uit dankbaarheid erkende de Paus één van hen, Willem Bras-de-Fer, als graaf van Puglia, en na diens overlijden wist een handige Robert Guiscard, één van de andere broers, de Paus te overtuigen om hem te erkennen als graaf van Puglia, Calabria en Sicilië. Dat Sicilië nog in handen van de Sultan van Tunis was, bleek een detail en in 1072 veroverde zijn broer, Roger I, Palermo, en werd graaf van Sicilië. Hierdoor komt het dat niet alle blondines met blauwe ogen hier toeristen zijn, Roger had niet minder dan 15 legitieme kinderen bij drie echtgenotes, en daarnaast nog een onbekend aantal bastaarden. 

Ondertussen was Palermo wel meer dan 200 jaar een Arabische stad geweest. Voor de stad en haar huidig uitzicht was het echter Roger II, zijn opvolger, die een heel grote rol zou spelen. Hij werd pas geboren toen zijn vader al 62 was, wist een erkenning als Koning los te krijgen, en maakte dankzij zijn inkomsten uit zeeroverij en belastingen (Sicilië was toen één van de meest succesvolle economiën van de Middellande Zee) en zijn verdraagzaamheid van zijn hof een trekpleister voor kunstenaars en intellectuelen uit de Christelijk-Byzantijnse, de Joodse en de Arabische wereld. Hij behield het Arabische stratenplan maar vernietigde de moskeën en verving ze door kerken. Hij bouwde ook het Palazzo dei Normanni, vandaag de zetel van het Siciliaanse parlement, en trok er een Palatijnse kapel in op, één van de mooiste van het gebied. De kerken en kathedralen die door hem en zijn opvolgers werden opgetrokken zijn uniek en ze smelten Normandische (het grondplan) en Byzantijnse (de mozaïeken) en Arabische (het dak en delen van de versiering) samen tot iets unieks.

Wij bezochten eerst de Cappella Palatina, gebouwd tussen 1123 en 1143 en werden met verstomming geslagen. Ik had nog nooit zoiets gezien.

De Capella Palatina zit in wat van buitenuit lijkt op een nogal hysterische aan elkaar geplakte groep gebouwen rond een compleet ingesloten Normandische donjon. Ze is volledig versierd met mozaïeken die een heel verhaal vertellen en is zo een architecturaal prentenboek waarnaar je kan blijven en blijven kijken. Indrukwekkend.

Omdat J. een hekel heeft aan grote lanen wandelden wij via achterstraatjes en sloppen naar onze volgende Byantijnse Kapel (zonder enig gevoel van onveiligheid trouwens, zelfs 's nachts niet). La Martorana werd gebouwd door de admiraal van Roger II en is nog steeds dé plaats voor trouwfeesten van gelovigen die de Grieks-Orthodoxe ritus aanhangen. Het heeft een barokke gevel, een Normandische klokkentoren en een Byzantijns interieur, is veel kleiner van de Palatijnse Kapel, maar wat echter en volkser. Eén van de opvolgers van Roger, Willem II, drukte er later zijn onafhankelijkheid mee uit toen hij in het mozaïek een portret van zchzelf liet maken terwijl hij gekroond werd door God (en dus niet door de Paus...).

La Martorana.

De ingang van La Martorana. Kon net zo goed in Tunis genomen zijn, vindt u niet ?

Zoals U vorig jaar wel hebt gemerkt, waren we zwaar onder de indruk van onze eerste kennismaking met Sicilië, en er werden toen dan ook al snel plannen gemaakt om de andere kant van het eiland eens te bezoeken, en met name Palermo, de hoofdstad, waarover wij de meest uiteenlopende dingen hadden gehoord. 

Omdat we werkelijk afschuwelijk vroeg vertrokken waren (er zijn geen rechtstreekse vluchten in de winter), vonden wij dat we alvorens een stap uit het hotel konden zetten we een aperitiefje verdienden. Zoals dat hoort in Palermo, gebeurde dit op het dakterras, kunstig overdekt door een soort plastieken tent, genoeg om hier de winter door te komen (probeer dat maar eens in te denken in Brussel). Ons hotel lag trouwens erg goed, in het oude, Arabische stuk van Palermo, de Kalsa wijk, was modern en comfortabel, heel geschikt om alles te voet te doen en heel betaalbaar. Een glas van een alleraardigste Rosa d'Avola van Lanzara later, waren wij genoeg versterkt om op zoek te gaan naar ons eerste restaurant.

Rosa d'Avola, Spumante, Lanzara: Lanzara is een jong wijnbedrijf (2005) dat werd opgericht door een uit Silicon Valley teruggekeerde Siciliaanse prof die heimwee had en zijn droom wou najagen door een boerderij te kopen, wijngaarden aan te planten en een jonge oenoloog aan te nemen, Alessandro Giarraputo. Deze schuimwijn met rosso antico kleur was aardig en verfrissend en een goede aperitiefwijn die ook wel een wat steviger aperitiefhapje aan kan dankzij zijn 100% nero d'avola. *(*)

Piccolo Napoli (Piazzetta Mulino, a Vento, géén website) is een klein restaurant zonder veel poeha, in een wat arme en slonzige buurt, maar heeft ons allemaal gecharmeerd en betoverd, heel sterk in de lijn van ons bezoek aan Antica Marina in Catania, vorig jaar. Onmiddellijk als je binnenkomt, en dat doe je beter vroeg, rond 1 uur, wanneer het opent, zie je een uitstalling van de vissen die de eigenaar die morgen kocht en van de antipasti die die voormiddag werden klaargemaakt. Voor zover ik weet heeft het restaurant géén kaart, wel een goede wijnkaart, en de sympathieke baas komt aan tafel wat dingen voorstellen. Gewoon jaknikken volstaat... Wij aten, genoten, en leerden !

De antipasti van de dag bestonden uit een bordje olijven waarvan ik niet wist dat die dingen zo lekker konden zijn en een bordje pannelle, gefrituurde kikkererwtenbeignet's, simpel maar verschrikkelijk lekker en een lokale specialiteit met Noord-Afrikaanse roots. De nabijheid van Afrika merk je trouwens heel vaak in de Siciliaanse keuken. We lieten ons ook een fles wijn aanraden, een witte Piano Maltese van Rapitala, een wat commerciële allemansvriend...aan 10,5 euro de fles...op restaurant...op sommige plaatsen betaal je dit voor een gas schuimwijn...

 Pannelle

Als primi piatti worden hier pasta's gegeten, héérlijke pasta's, en hier was dat een klassieke pasta alla sarde. Nu maak ik dat thuis ook wel eens, maar hier waren de sardienen vers, de pasta zelf gemaakt, het broodkruim (dat de kaas vervangt, zo hoort het bij pasta met vis) van topkwaliteit, en dat maakte van dit eigenlijk heel simpele gerecht een topper. De wijn werd vervangen door een Damarino 2008 van Donnafugata, een instapwijn van dat huis en een blend van cataratto, grillo, chardonnay en viognier.

Die pasta was goed, héél goed zelfs, maar de volgende schotel sloeg me helemaal onderuit: simpel, scorfano of rouget in wat de baas krankzinnig water noemde (agua pazza), cq een mengeling van olijfolie, look, kappertjes, tomaatjes en wat makreel (denk ik). Om te huilen zo goed, waarom, o waarom, vind ik dit niet in België, dacht ik, en toen deponeerde hij een portie neonati op onze tafel...dus het ligt ook wel een beetje aan de beschikbaarheid van de ingrediënten. Neonati zijn pas uit het ei gekomen, nog half doorzichtige visjes die samen worden gemengd tot een soort kleverige massa en dan gefrituurd in een bol. Je krijgt een hele intense vissmaak maar met een heel aparte structuur, en het is ook wel grappig wanneer je bedenk dat al die zwarte puntjes eigenlijk oogjes zijn. Simpel, maar succulent.  

Ondertussen zat de zaak eivol, stonden er mensen aan te schuiven (op een donderdagmiddag...) en was ook de broer van de eigenaar opgedoken om een handje bij te steken. Tussen al dat gestress vond die toch nog de tijd om af en toe met ons te praten en vroeg hij ons hoe we bij hem terecht waren gekomen. Johan, organisator, beste vriend en gedurende die vier dagen één van de Goden, vertelde hem over het boek van Mary Taylor Simeti, On Persephone's Island, waaruit hij heel wat inspiratie boekte voor het plannen van deze reis, en die het restaurant vermeld. Ah ja, zei de patron, die kennen we, die komt hier vaak, het zijn vrienden...en tot onze stomme verbazing bracht hij ons een telefoontoestel met aan de lijn niemand anders dan de schrijfster zelve. Ze vertelde ondermeer dat we nog goed gingen eten in Palermo, maar niet meer zo goed als hier...en dat klopte eigenlijk wel.

Omdat we hier van de ene verbazing in de andere vielen konden we ook het dessert niet aan ons voorbij laten gaan. Dat bestond uit schijven sinaasappel ingestreken met maraschino-suiker en een stuk taart dat mij (alweer) de tranen in de ogen deed krijgen. Ter ere van Mary Taylor hebben we nog een fles van haar zoete Zibibbo opgedronken, van de Falconeria Bosco, het domein van haar man. Wij betaalden 325 euro voor zeven personen, cq voor vier flessen goeie wijn en een viergangenmenu met koffie. Dit wordt een leuk weekend...

Wij dronken:

Piano Maltese, Tenuta Rapitalà, 2008:  een blend van grillo, cataratto en "internationale druivensoorten", chardonnay, vermoedden wij, aan een onnozele 10,5 euro. Dit wijngoed is zeer groot en onlangs kocht het concern GVI zich hier in. Citrus en sinaas in de neus, in de mond fruitig en droog, goed gemaakt in een wel erg commerciële stijl. *(*)

Damarino, Donnafugata, 2008: wij zijn nieuwsgierige jongens die de vorige wijn wat te makkelijk vonden en pikten er op de wijnkaart deze wijn uit omdat we de repuatie van Donnafugata nog kenden van vorige reis. Een blend van cataratto, ansonica, chardonnay en viognier, en een instapcuvée. Wij hielden van de naast elkaar liggende fruitige en florale tonen in neus en mond en vonden hem net iets beter, iets origineler. ** dus, en de prijs was dezelfde.

Zibibbo, Bosco Falconeria, 2007: dit is het domein van Mary Taylor en dus alle sympathie voor deze vino de meditazione, heel fris en uitgepuurd, wat Sauternes achtig, maar helaas ook met een storend vleugje lijm. Hij had ** kunnen zijn...

Even uit de wijn...wie deelt er deze jeugdherinnering ?