• Puglia 2014: Een Stier is genen Os en een Puntzakske Zeevruchten: Modo in Nardo

    Pin it!

    Het laatste deel van ons wijngaardbezoek bij Natalino had zich afgespeeld in de gietende regen en dat was het blijven doen tot in Nardo, onze volgende stop. Toen we er aankwamen kwam de zon er echter terug door en kijk, op de markt van Nardo, de Piazza Salandra, stond een café met de naam Gambrinus en dan kan elke rechtgeaarde Leuvenaar niks anders doen dan er een pint gaan drinken.

    nardo.jpg

    Nardo werd waarschijnlijk in 3000 voor Christus gesticht door immigranten uit Kreta of uit Egypte, maar rond 1000 voor Christus was het een bloeiende gemeenschap van de Messapiërs, het volk dat hier toen woonde. "Fout", riep toen Mme Rick, de enige die "aan de verlokkingen van den drank" had kunnen weerstaan en een beetje aan het rondwandelen was gegaan, "het is gesticht door een stier!". Dat verhaal vond Rick zelve dan weer straf genoeg om zijn pint achterover te slaan en mee naar buiten te gaan en ja hoor, het was een stier en genen os (Tauro Non Bovi) !

     

    taurononbovi.jpg

    Volgens de overlevering kwamen de eerste immigranten hier aan in een lege dorre vlakte. Toen ze een grote prachtige stier zagen die in de grond begon te krabbelen en te schrapen met één van zijn hoeven liepen ze er naar toe en kijk, ze vonden er opborrelend water uit een ondergrondse bron. Ze stichtten er hun stad en vandaag staat die stier trots in het wapenschild van Nardo en op een fontein op het plein. En om het prestige van de zaak duidelijk te maken moest er toch ook worden vermeld dat het een stier was, een edel en trots dier, en geen os, toch maar een sukkelaar eigenlijk. Nardo zelf werd later tientallen malen verwoest door aardbevingen en slechte politieke keuzes, maar wie daarover meer wil weten verwijs ik naar het internet.

    Want daarvoor kwamen wij eigenlijk niet ! Warvoor we wel kwamen was Modo, een in 2009 geopend restaurant van twee jonge mensen waar onze organisator J. veel over had gehoord, en dat de moeite zou zijn. Leonardo Marcu, gestoppelbaard en voorzien van een trotse bandana, is de chef, half Roemeens, half Amerikaans, en Maria Rosario de Benedettis, een architecte, doet de zaal (en richtte ze denk ik ook in). Het interieur is koel en geometrisch en erg modern en licht, wat ik altijd leuk vind in een restaurant.

    De ontvangst was zoals gewoonlijk geweldig, met een glas bubbles van het huis (niet gevraagd wat het was, maar 't was lekker) en wat hapjes, en ik besloot me deze middag maar eens van mijn vissigste kant te laten zien, een wijze beslissing !! En wat voor een schot in de roos was die eerste gang al...

     

    modo in nardo.jpg

    Ik moet u iets bekennen. Sinds ik lang geleden, op het strand van Oostende, het boek Cod,van Mark Kurlansky las, heb ik een zwak voor baccalau of stokvis of stoccafissa, dat wonderlijke voedingmiddel met een hoge Verrijzenis-factor: je hangt het in de zon te drogen, stockeert het in zout tot het, ja stokhard is en jaren kan bewaren, en dan week je het één of twee dagen in water om het terug tot iets eetbaars te maken. Lekker eten met wat geschiedenis, njam, maar ik houd ook van die draderige substantie en die echo's van zout die het altijd blijft in zich hebben. Groot was dan ook mijn vreugde toen ik het hier op drie manieren bereid zag in een Tre Variazione sul Baccala: mantecato su crema di cime di rape; in tempura con ginger e salsa di soia all'aceto; affumicato su cipolle rosse stuffato.

    Alledrie even lekker, met zelfs de baccalau van een kwaliteit die ik nog niet zo vaak heb gegeten, en met drie op het eerste gezicht simpel lijkende bereidingswijzen die perfect bij elkaar pasten en veel complexer van smaak waren dan ze eerst leken. En wat drink je daarbij ? De lekkerste witte van de hele reis dan toch wel ? De Fiano Minutolo, Polvanera, 2012 was een schitterende wijn van de pas recent als echt lokaal erkende druivensoort Minutolo (of Fiano Pugliese). Hij is gemaakt door Filippo Cassano, een naar verluid bescheiden maar zeer getalenteerde wijnmaker uit Gioia del Colle, wiens meest legendarische rode cuvées ons deze reis helaas zouden ontglippen. Maar daar hoorde je ons deze middag niet over klagen. Aroma's als van bio-citroenen, in de bagage meegesmokkeld uit een tuin in Turkije. Het mooie frisse fruit wordt op een magnifieke manier gepaard aan een prachtige mineraliteit. Breed, intens en erg lang. ***, misschien zelfs ***(*). Geweldig.

     

    modo 2 in nardo.jpg

    Zet u nu even schrap, want hier komt de vertaling van een Puntzakske Zeevruchten met Chips. Dal fresco del 'Mare Nostrum': frittura di polpo, calamari, gamberetti, cozze, alici e sfoglie di patate novelle in cartoccio. Ik heb het gegeten in een roes, soms angstig om me heen kijkend dat er niemand me plots in mijn arm zou knijpen en me terug wakkermaken uit deze heerlijke droom. Ik kan het eigenlijk bijna niet beschrijven (lekkerste chips die ik ooit al at in ieder geval), elk brokje gefrituurde zee was al even succulent, en die zak zat vol ! En wat had ik daar graag terug die Minutolo bij gehad, maar hij was op. Het werd dus de Pietrabianca, Tormaresca, 2012,een blend van 90% chardonnay en 10% minutolo, die we kozen omdat hij ook bio was, net als de vorige. Was daar iets fouts mee ? Nee, hij had een fijne neus, duidelijk omlijnd en mooi geëikt. Hij was mooi evenwichtig, lang, zeer goed gemaakt en lekker. Maar hij was niet heel Pugliese... Tormaresca is een groot bedrijf uit de Antinori groep, met twee domeinen in de Puglia, en plantte vooral chardonnay en cabernet sauvignon aan toen ze het potentieel van het terroir van de Puglia ontdekten. Veel lokale boeren hebben er kritiek op omdat ze profiteerden van iets dat zij gezaaid hadden en waar ze nu met Noord-Italiaans geld van kwamen profiteren. **(*) toch wel, maar niet helemaal van harte.

    Prachtige keuken, heel goede bediening, heel goed restaurant !  

    www.ristorantemodo.it

    www.cantinepolvanera.it

    www.tormaresca.it

     

  • Puglia 2014: Il Pioniere: Natalino del Prete

    Pin it!

    Onder een grijze dreigende hemel en met de hulp van een GPS die zich wat onzeker begon te gedragen reden wij naar San Donaci, een dorp met 7000 inwoners zonder enige naam en faam, ware het niet één van de pioniers van de natuurlijke wijn in Italië er woont. Zoals in Italië wel meer gebeurt was zijn herinnering aan onze afspraak wat vaag en had hij ons eigenlijk op een andere dag verwacht, maar de ontvangst was er niet minder hartelijk voor, en nog geen vijf minuten later dirigeerde hij onze minibus al door kleine laantjes, op weg naar zijn wijngaarden. Die waren niet moeilijk te herkennen: het waren de enigen waarvan de bodem bedekt was door een enthousiaste laag onkruid.

     

    natalinodelprete 2.jpg

    Natalino is een heel charmant man en een begenadigd verteller (als je wat Italiaans verstaat en wat van wijn kent kan je hem redelijk goed volgen) en hij was één van de eerste die in de regio startte met duurzame wijnbouw (snel uitkomend bij bio). Hij was echter de eerste die de lijn ook radikaal doortrok tot in de kelder, waar hij meer en meer alle ingrepen afzwoer en zo de weg insloeg van wat we vandaag de noemer Natuurlijke Wijnen meegeven, maar waarvoor hij zelf niet echt een specifieke verzamelnaam had (al vond hij Vini Veri wel een goeie, maar hij was geen lid van de vereniging).

     

    natalinodelprete 1.jpg

    De kern van het domein, dat maar 10ha groot is, erfde Natalino van zijn ouders, maar stelselmatig kocht hij mooie kleine perceeltjes bij tot hij een grootte bereikte die levensvatbaar was maar die hij en zijn familie ook nog alleen aankonden. "Werken, werken, sparen, geen tijd verliezen met koffie te drinken, en dan kopen, kopen en kopen" was denk ik zo ongeveer wat hij zei. Hij doet ook vandaag nog alles alleen, volledig met de hand, zonder mechanisatie en zonder chemische middelen. Alleen tijdens de oogst komt zijn zoon hem helpen omdat hij nu wat ouder wordt. Hij is ongelooflijk trots op zijn 7ha wijngaard (op de andere 3ha staan zijn stokoude olijfbomen) en het eerste wat hij deed toen we uitstapten was een goeie greep grond en onkruid opscheppen om er ons aan te doen ruiken. Dit bleek dan nog één van zijn wat jongere (40jaar oude) negroamaro wijngaarden te zijn en een paar 100m verder lagen zijn 80 jaar oude primitivo stokken, waar hij helemaal lyrisch werd (en ook boos op zijn lustig sproeiende buren die pas gepasseerd waren).

     

    natalinodelprete3.jpg

    Om het werk binnen de perken te houden houdt Natalino de oppervlakte bewust klein, maar wat nog opmerkelijker is dat hij ook zijn prijzen zeer laag houdt, ondanks het feit dat hij elk jaar op voorhand uitverkocht is. Wijnhandelaren krijgen een kleine vaste allocatie toegewezen en aan bezoekers vraagt Natalino steevast hoe ze hun prijzen hanteren. Uit zijn toon en gebaren maakte ik op dat overdreven winstmarges niet echt geapprecieerd zouden worden, en het moet gezegd, in België gebeurt dat meer dan correct. 

    natalinodelprete 5.jpg

    Baby-wijngaard met éénjarige stokken. "Kunnen die daartegenop, tegen dat onkruid ?" "Mijn stokken zijn sterker dan onkruid, en kinderen moeten op school ook leren hun mannetje te staan..."

     

    Terug in de hangar waar Natalino zijn wijn maakt en bottelt was het tijd om te proeven en dat deden we deze keer aan de hand van vatstalen.

    Vatstaal 1, Il Pioniere, 2013:

    Negroamaro en malvasia Nera, jonge stokken. Fruitig. Heel mooie zuurtjes, mooie fraîcheur, fris en krokant fruit, zeer lekker en lang. ***

    Vatstaal 2, Il Pioniere, 2013:

    Negroamaro en Malvasia Nera, oude stokken. Veel kruidiger in de neus. Fris, maar meer diepgang, breder, iets zoeter ook en zeer lang. ***

    Il Pioniere is zijn lievelingswijn, en ik vermoed dat wat in de fles gaat een blend is van de twee.

    Vatstaal 3, Anne, 2012:

    Negroamaro. Genoemd naar zijn vrouw, Anne (net zoals Mme Rick dus en ze mocht direct poseren naast het vat...nee, dat andere, dat blinkende). Een beetje een stinkerke in de neus, maar na walsen was dat snel weg en kwam er iets kruidigs. Mooie complexiteit, kruidig, maar vooral schitterend fruit. Mooie tannines. ***(*)

    Vatstaal 4, Natali, 2012:

    Primitivo. Heel kruidige neus, heel herkenbaar Vin Naturel. In de mond een pak knapperig verse Noordkrieken, zéér lekker, wijn met een brede glimlach, heel mooi volume, heel volwassen, veel diepgang, en zelfs met mooie tannines. Zéér lekker. ****

    Vatstaal 4, Sorso Antico, Dolce Naturale, 2012:

    Aleatico. Onze tweede Dolce Naturale, en hier werd Natalino bepaald lyrisch, want hij vond dit een vino romantico, een vino d'amore, een wijn voor koppeltjes en aan de naar boven springende wenkbrauwen van zijn echtgenote was het misschien beter dat we niet echt alles verstonden wat hij zei (maar het klonk wel goed). Ongelooflijke neus, fruit, natuur, een superbe complexiteit. In de mond lichtzoet, breed, lang en complex, en de suikers wellen pas in de helft van de mond wat op. De ontwikkeling in de mond was verbluffend. ****

     

    natalinodelprete 4.jpg

    Natalino, een vatstaal nemend naast zijn "bottelinstallatie". Let ook op zijn ergonomische zitje !

     

    Toen we Natalino vroegen naar zijn importeur in België moest hij zijn kaartensysteem ter hulp roepen (een rekker rond een bundel kaartjes, het is ook een systeem), en al bladerend werd hij geregeld lyrisch over een kaartje dat toebehoorde aan een of andere schoon madam (nu, toegegeven, Aurélia Filon van Busurleweb vind ik ook wel indrukwekkend, maar hij toverde ook een kaartje boven van een Brusselse invoerder, Nicoletta Dicova, die weliswaar zijn wijn niet verdeelde, maar inderdaad een schoon madam lijkt te zijn). Uiteindelijk bleek zijn invoerder Biotiek in Zoersel, inderdaad één van de oudste bio-wijnhandelaren van Vlaanderen.

    www.biotiek.be

    www.finoteca.com voor Nicoletta Dicova. Ik ken de meeste wijnen niet, maar misschien eens proberen...

    Eén van de hartelijkste en warmste ontvangsten van al onze wijnreizen in Italië. Wel een beetje honger van gekregen, dus snel naar Nardo !  

     

  • Puglia 2014: Vergine, Vedove e Malmaritate...e Spiriti: Lecce !

    Pin it!

    Alhoewel zo'n winters bezoek waarschijnlijk echt wel een verkeerde indruk gaf (in de zomer is het hier 40 graden, toen wij er waren 15) scheen er toch genoeg zon om de schoonheid van de stad ten volle te waarderen. Lecce heeft een heel compact historisch centrum zodat je alles te voet kan doen. Onze wandeling startte vanop de Piazza Sant' Oronzo, waar een grote zuil prijkt met daarop de Heilige Orontius, een vroegchristelijke bekeerling die contacten had met de Apostel Paulus en door een vertegenwoordiger van keizer Nero werd terechtgesteld op ongeveer 3km van Lecce. In 1656 stopte hij een pestepidemie en sindsdien is hij de beschermheilige van de stad Lecce. Het plein ziet er nu wat anders uit dan in de Middeleeuwen, want het goed bewaarde Romeinse amfitheater lag honderden jaren lang verstopt onder een groep winkels en huizen. Momenteel werd het effect wel een klein beetje bedorven door het kerststalletje dat ze er in hadden geplaatst...

     

    DSC05494.JPG

    Lecce is bij uitstek een stad om in rond te slenteren en een leuke weg naar de Duomo is de Via Vittorio Emmanuele, een verkeersvrije Corso waar je slendert en winkelt en vooral jezelf op je paasbest toont. Dat laatste gebruik, de passeggiata, komt in de warme maanden op gang wanneer de hitte wat afneemt en families met kinderen, jonge koppeltjes of oudere mensen zich terug op straat vertonen. Het is één van de hoofdfuncties van zo'n straat. Ze komt uit op de Piazza Duomo, één van de mooiste pleinen van Zuid-Italiê, met de Duomo niet centraal maar in een hoek geduwd met een kanjer van een klokketoren of campanile ernaast. Het is een plein dat je moet zien met niet teveel mensen erop, en het is op zijn mooist 's morgens vroeg wanneer de eerste zon er op schijnt, of 's avonds laat, wanneer het prachtig verlicht is. De Duomo zelf is, zoals de meeste kerken hier, vooral mooi aan de buitenkant, waar de plaatselijke variant van de Barok zich volledig laat gaan. Mensen met een allergie voor putti dienen zich echter te onthouden !

     

    DSC05574.JPG

     

    Vanuit de Piazza gaat de Via Giuseppe Libertini verder, kerk na kerk, maar onderweg zagen we aan de ingang van het Conservatorium een leuk informatiebordje. Vroeger was er een opvangtehuis gevestigd voor Vedove, Vergine e Malaritate...Ik moet zeggen dat, alhoewel ik persoonlijk tot geen van de drie categoriën behoor de uitgang er uitnodigend uit zag...misschien met mij in de rol van trooster van al die weduwen, maagden en slecht getrouwden ?  

     

    DSC05557.JPG

    Eén van de leuke dingen aan Lecce is dat het, en daarin lijkt het wat op Leuven, een studentenstad is. Dat maakt dat er veel cafeetjes en goedkope restaurantjes zijn voor de studenten, maar ook dat er veel wat hippere en gesofisticeerde zaken zijn voor de docenten en de studentenkoppels die hier blijven hangen. Wij kwam voor ons aperitief dan ook terecht in het restaurantgedeelte van een boekhandel, All' Ombra del Barocco, waar de heren van het gezelschap uitermate positief verrast werden door het wijnaanbod. Wij consumeerden echtereenvolgens een Rosé della Quercia Extra Dry, Alberto Longo, een rosé schuimwijn van Nero di Troia, fijn schuimend en fris en elegant, en een Rosa del Golfo Brut Rosé, een negroamaro, fruitig en mooi gestructureerd. Het huis Alberto Longo ligt in Lucera, meer naar het Noorden van Puglia, ter hoogte van Napels, en is heel modern (een leerlinge van Giacomo Tachis maakt er wijn, en Alberto Longo is zelf een consulent). Rosa del Golfo ligt in Alezio, vlakbij Gallipoli, hier een goeie 20km vandaan, en is al sinds 1988 zéér bekend voor zijn rosé met de gelijknamige naam.

    Wij vonden dit een goede start en sloegen daarom in ons restaurant, de Osteria degli Spiriti, de schuimwijn over om ons onmiddellijk op de feestvariant van de bekendste rosé van de regio, nee, van Italië, nee, van de Verenigde Staten te gooien: de Five Roses Anniversario Leone de Castris 2013.   

    In 1943 zag Italië zware gevechten tussen Amerikaanse en Britse troepen en de terugtrekkende Duitsers. De Amerikaanse soldaten, voor een substantieel deel zelf van Italiaanse afkomst, hadden snel een sterke emotionele band met de veroverde gebieden. Terwijl de gevechtssoldaten echter snel verder trokken, volgden er in hun spoor mensen die zich bezig hielden met de wederopbouw. Voor Zuid-Italie was dat Lt-Kol Charles Poletti, een advokaat en politicus uit New York. Volgens de legende bezocht hij Don Piero Leone de Castris op zoek naar een rosé die in grote hoeveelheden kon worden geproduceerd voor de Amerikaanse soldaten die in Europa vochten. De luitenant-kolonel proefde de rosé, bevond hem goed, Don Piero beloofde de productie, Poletti de flessen (in het begin door het leger lege bierflessen te laten inzamelen) en al snel werd Five Roses de standaard-rosé in Amerikaanse kantines. Toen die na het einde van WOII terugkeerden naar de VS zochten ze terug naar die rosé die ze in Europa hadden leren kennen, en Don Piero begon met de export. Al snel was het de populairste rosé van de Verenigde Staten en je kan het vergelijken met de komst van Mateus rosé of Miracoli spaghetti naar België, iets dat voor ons zelfs wat vulgair is, maar voor onze ouders revolutionair.

    Over Charles Poletti heb ik het later nog wel eens, maar hij was een zegen voor het gebroken Italië van na WOII door de indrastructuur terug op te bouwen en de handel terug in gang te trekken. De wijn zelf was leuk, met framboosjes in de neus, fruitig, fris en ook wat vet, kortom goed gemaakt, maar ook heel commercieel, en voor ons verwende wijndrinkers wat te makkelijk. We vergeten echter soms hoe een rosé als dit in de jaren 50 als een summum van kwaliteit werd beschouwd, voor een groot deel omwille van toegepaste moderne oenologie en transport-technologie.

    Ondertussen was een heel scala aan antipasti de revue gepasseerd, het ene al lekkerder dan het andere, en begonnen de eerste alarmbellen te rinkelen. De keuken van de Puglia is een Cucina Povera die, grotendeels uit armoede, uitsluitend gebruik maakte van wat er in de omgeving te vinden was, cq van wat men zelf kon telen. Dat betekent hier dat men pasta maakt van Durum-tarwe, waarvoor geen (dure) eieren moeten worden gebruikt, dat men de voorkeer geeft aan geit en schaap boven rund, dat de meeste lokale kazen ook met de melk van die dieren wordt gemaakt, bier een luxeproduct is dat uit het Noorden komt terwijl je je je rode wijn in bidons van 5 liter koopt, je geen boter gebruikt maar olijfolie (40% van de Italiaanse olijfolie komt van de Puglia), maar ook dat elke mama een ruime keuze heeft aan lokaal geteelde groenten die én goedkoop én van topkwaliteit zijn. Dat laatste was trouwens echt een rode lijn door ons culinair avontuur. Helaas betekent dat ook dat light hier (terecht) niet in het woordenboek staat en dat ik mij geregeld heb vergist in de hoeveelheden.

    Toen ik dan ook aan de waard vroeg wat Ciceri e Tria waren begon hij onmiddellijk te ratelen over "lokale specialiteit" en "molto bene" (het gebrek aan Engelssprekenden is in de Puglia nogal markant) en meer was niet nodig om mij te overtuigen. Ciceri zijn kikkererwten en Tria zijn in olijfolie gefrituurde tagliatelle. Ze worden samen met gekookte tagliatelle opgediend en het is een héél lekker gerecht, maar gemaakt voor een landarbeider die daarna een akker gaat omploegen, en niet voor een al wat te dikke toerist die al goed geknabbeld had.

     

    DSC05580.JPG

    Ook qua wijn hadden wij ondertussen alle voorzichtigheid laten varen, en gesteund door ons zorgvuldig voorbereid wijnlijstje, hadden we op de wijnkaart een kanjer gevonden: Primitivo Old Vines, Morella, 2008. Wat krijg je als je Australië en Puglia samenvoegt ? Wel, in ieder geval géén subtiliteit. "Syrah", "Eucalyptus", "Koala beer" waren de kreten die onmiddellijk rond de tafel vlogen, en deze wijn was extravert en uitbundig in de neus, heel vlezig en peperig en straf en zou blind onmiddellijk als Aussie Syrah benoemd zijn. Ook in de mond was hij intens, straf en overweldigend en helaas totaal ongeschikt voor wat wij aan het eten waren. Met 16% alcohol, alhoewel die goed verwerkt was, was zijn impact ongeveer even groot als die van een Monster Truck  op een klein jongetje: misschien wel te doen in het juiste (culinaire) gezelschap maar zo op zijn eentje eigenlijk nogal angstaanjagend. De wijnmaakster is dan ook Australisch, het is Lisa Gelbee die hier verliefd werd op Gaetano Morella en op zijn oude Primitivo stokken, en ze maakt zeker goede wijn, maar dit had niet veel te maken met de Puglia, vonden wij.

     

    DSC05583.JPG

    Hmmm...maar dessertwijnen van de Puglia, hoe zit het daarmee ? Wel, we vroeger ernaar, en uit het Italiaanse geratel van de patron kwam één ding naar boven drijven: dolce naturale. En wat is dat dan wel ?

    Het grote verschil met veel klassieke zoete wijnen (en vooral de Italiaanse passito) is dat de druiven van een dolce naturale worden gedroogd aan de stok en dus niet na het plukken (in Frankrijk heet dat passerillage sur souche). Voor Primitivo di Manduria is dat 14 dagen en het wordt alleen gedaan in jaren waarin de omstandigheden het toelaten. Sinds 2010 is het een DOCG en dus één van de meer prestigieuze appellaties van Italië.

    Wij begonnen vandaag direct met een topper: de Es Piu Solé, Gianfranco Fino, Primitivo di Manduria Dolce Naturale, 2012. Gianfranco Fino is geobsedeerd door het potentieel van Primitivo en kocht in 2004 samen met zijn vrouw Simona een 1,2ha groot perceel met 50 jaar oude stokken, in alberelli gesnoeid en op terra rosso, de roodgekleurde ondergrond die hier zo typisch is. Ondertussen vond hij nog twee wijngaarden met oude stokken en is hij de maker van Es, één van de grootste Primitivo di Manduria's. Ik had geen idee dat er een dolce naturale versie van bestond, maar dit was hem dus.

    Heel complexe maar stevige neus, heel evenwichtig eigenlijk met mooie mineraliteit aan stevige fruit. Heel intens, zwarte bessen maar knapperiger, zuiverder fruit en niet zo jammy als de Morella, erg mooie fraîcheur. Met zijn 15% eigenlijk zelfs niet herkenbaar als een zoete wijn, zo evenwichtig, maar volgens de regels van de DOCG bevat hij wel degelijk minstens 50 gram restsuiker. Schitterend, en wij nu allemaal heel nieuwsgierig naar de Es zelf...maar daar komen we nog aan toe :-).  

    Maar morgen gaan we langs bij de godfather van de natuurlijke wijn in de Puglia, Il Pioniere !

    Slaapwel !

     

    DSC05586.JPG

     De websites:

    www.allombredelbarocco.it

    www.albertolongo.it

    De wijnen van Alberto Longo worden in België verdeeld door Licata (www.licata.be ).

    www.rosadelgolfo.com

    www.osteriadeglispiriti.it

    www.leonedecastris.com

    In België verdeeld door Tricépage uit Maasmechelen (www.tricepage.be ).

    www.morellavini.com

    www.gianfrancofino.it

     

     

     

     

     

  • Puglia 2014: een restaurant zonder wijn en 800 martelaren.

    Pin it!

    Wanneer je naar dit deel van Puglia, Salento dus, gaat, moet je echt een paar van de kuststeden bezoeken om je er rekenschap van te geven hoe dicht alles hier aan de zee ligt, en hoe smal Italië hier is. Wij reden dan ook naar Otranto en keken uit op de Albanese kust die je van hier uit mooi ziet liggen, maar voor ik het daarover ga hebben was het eerst tijd voor de inwendige mens. Erst das Fressen, dann die Kultur !!

    Helaas, helaas, helaas, was alles wat hier ook maar enige ster, bib of iets gelijkaardigs had gesloten, januari is echt wel buiten het seizoen hier, maar Tripadvisor bood soelaas, en dus wandelden we naar Primo, vlak buiten (onder) de stadsmuren van Otranto. Helder restaurantje, veel licht, vriendelijke bediening maar geen woord Engels: gelukkig is ons culinair Italiaans ondertussen goed gevorderd, maar een Ricciola ? daar kwam de I-Pad toch aan te pas. Het bleek de Grote Geelstaart of Barnsteenmakreel te zijn (Amberjack in 't Engels).

    Ik was gestart met een fettucine di farro bio con pesto di pistacchio di Bronte, een gerecht dat ik op Sicilië leerde waarderen, heerlijk, en onze eerste wijn was een schuimwijn, de Sud Est Brut Rosé, Conti Zecca, een blend van negroamaro en malvasia nera, een aardige, droge wijn met structuur en lekker bij de antipasti, *(*). Helaas kwam toen de aap uit de mouw: zo ongeveer alle lokale lekkers op de wijnkaart bleek niet aanwezig te zijn...zijn wijnhandelaar was niet komen opdagen...of hij had geen zin om te investeren buiten het seizoen ? Wij toch nog koppig voor de enige lokale wijn die nog overbleef maar heftig werd afgeraden, de Cantalupa, Conti Zecca, 2012, en dat bleek een smaakloze en flauwe Chardonnay te zijn. We hebben dan maar zijn advies opgevolgd en de enige keer van de hele reis gezondigd tegen ons principe. Gelukkig was de Müller-Thürgau, Abbazio di Novacello, Alto Adige, 2012 weliswaar ver van huis maar ook elegant, fijn en zuiver zoals alleen wijnen uit de bergen dat kunnen zijn. **

     

    amberjack.jpgDe eer van het restaurant werd echter gered door de Great Amberjack, in de vorm van een Filetto di Ricciola locale al forno con pomodorino e capperi. De Barnsteenmakreel (prachtig woord toch) is een roofvis met rijk en vast wit vlees die zich voedt met kleine vissen en inktvis (de smeerlap! alle inktvis is voor mij !) en die in Azië wordt gekweekt voor sushi maar die in de Middellandse Zee veel in het wild voorkomt. Hij kan aardig groot worden en wordt dan ook vaak geserveerd als filet, en deze was héérlijk.

     

    DSC05525.JPG

    Njam. Prima bij Primo !

     

    Maar het werd ondertussen tijd voor wat cultuur en wij wandelden dus Otranto in, op zoek naar de kathedraal. Otranto kijkt uit op de Albanese kust, maar ooit was dat ook de Ottomaanse kust en in 1480 kwam Gedik Ahmed Pasha met 18.000 Ottomaanse soldaten aan land, met de bedoeling om het stadje snel te veroveren en door te stoten naar Rome. De inwoners kregen de kans om zich over te geven, maar gooiden de sleutels van de stad in zee, doorzeefden de boodschapper met pijlen en trokken zich terug in de citadel, wachtend op hulp van de koning van Napels. Na 15 dagen belegering braken de Ottomanen door de muren, maakten met een sierlijke zwaai de in vol ornaat met een kruis zwaaiende aartsbisschop een kopje kleiner, zaagden graaf Francesco Largo, de bevelhebber, in half, verkochten de vrouwen en de oudere kinderen aan Albanese slavenhandelaars, vermoordden alles wat te jong of te oud was en brachten de 800 volwassen mannen samen op een heuvel buiten de stad.

     

    DSC05520.JPG

    De muren van Otranto

    Daar kregen ze de keus: zich beheren tot de Islam of het hoofd verliezen. Antonio Primaldi, een kleermaker, overtuigde hen van het feit dat "wanneer de Christus zijn leven had gegeven voor hen, zij hun leven toch ook wel konden geven voor hem" en de 800 werden zingend en juichend naar een heuvel geleid waar de beulen met hun werk begonnen. Primaldi was uiteraard de eerste die zijn hoofd verloor, maar ondanks al de moeite van zijn beulen bleef zijn onthoofde lichaam koppig rechtstaan tot de laatste van zijn kompanen vermoord was. Een Ottomaanse beul die zich van het verschieten bekeerde werd door zijn vrienden ter plekke gespietst. In 1481 werd de stad terug ingenomen, werden de lijken terug opgegraven (volgens de overlevering nog in uitstekende staat, een eerste mirakel !), opgebaard in de kathedraal en in 1539 werd de zaligverklaring ingezet. In mei 2013 (u leest dit goed) werden ze door paus Franciscus heilig verklaard. Hun beenderen liggen grotendeels in de kathedraal van Otranto, alhoewel in de loop der tijden stukjes ook terecht kwamen in Napels, Venetië, Spanje en een hele reeks kerkjes in Salento.

     

    otrantomartyrs.jpg

    De reliekschrijnen van de 800. foto door Laurent Massoptier,  http://loloieg.free.fr

    Die 800 heiligen zijn echter niet de enige clame to fame van de kathedraal. Binnenin, op de vloer, ligt één van de meest indrukwekkende mozaïeken van Europa. In 1166 maakte een groep monniken onder leiding van de monnik Pantaleone hier een mozaïek met een lengte van 54 meter en een breedte van 28m, in een stijl die dichter ligt bij die van het Tapijt van Bayeux (herinner je je die Noormannen uit de eerste blog?) dan die van de Byzantijnse mozaïeken in Sicilië. Hij beeldde er de twaalf maanden op uit, legendes, heiligenlevens en scenes uit de Bijbel en het is een meesterwerk, weliswaar nogal moeilijk te bekijken tussen al die kerkbanken, maar daarom niet minder indrukwekkend.

     

    DSC05537.JPG

    Niet de beste foto dit, maar voor meer verwijs ik u naar Google...of naar Otranto !!

     

  • Puglia: de druivenrassen

    Pin it!

    Eén van de leuke dingen bij het Wijnreizen in Italië is de ongelooflijke rijkdom aan lokale druivenrassen die de verschillende regio's in Italië hebben. Hier volgt een lijstje voor Puglia:

    Wit:

    Bianco d'Alessano: Bari, Brindis en Taranto. Vooral gebruikt in blends met Verdeca en Impigno.

    Bombino Bianco: laat rijpende witte druif, grote opbrengst maar weinig smaak. Ook bekend als Pagadebit in Emilia-Romagna, maar waarschijnlijk oorspronkelijk afkomstig uit Puglia. Zou voor de rest zeer dichte familie zijn van de Ottonese uit Lazio. Vooral in blends, maar indien op zichzelf vaak goed voor een nogal romige wijn met citrustoetsen.

    Minutolo Fiano: niet te verwarren met Fiano d'Avellino. Houdt van kalkrijke klei en is niet erg productief. Bijna verdwenen maar onlangs terug opgevist door een paar enthousiastelingen. Er worden een paar zeer lekkere witte wijnen mee gemaakt en werd nog maar recent erkend op zichzelf. Meer en meer ook gewoon Minutolo genoemd.

    Impigno: vooral gebruikt in de DOC Ostuni, voor de rest zeldzaam. Meestal samen met Verdeca.

    Pampanuto: ook bekend als Pampanino en vooral gebruikt in blends voor Gioia del Colle DOC wijnen om de aciditeit van de andere gebruikte druif wat te milderen.

    Verdeca: breed aangeplante witte druif, maar het grootste deel van de productie wordt gebruikt voor het maken van vermouth. Komt ook veel voor in Campania. Gebruikt in de DOC's Gravina, Ostuni, San Severo, Martina Franca en Locorotondo. Laatrijpende druif die een stevige zuurtegraad behoudt, zelfs bij heel warm weer. Brengt ook vaak wat vegetaliteit en mineraliteit mee in de smaak. Vooral blends, maar ook monocépages.

    Rood:

    Aleatico: wonderlijke rode druif, waarschijnlijk familie van moscato, maar vooral in Lazio en Puglia gebruikt voor heerlijke rode dessertwijnen die geuren naar rozen, lychees en bessen. Er worden in Puglia prachtige dolce naturale mee gemaakt.  

    Bombino Nero: laatrijpende druif. Geeft bij schilweking heel snel kleur af en is dus bij uitstek geschikt voor het maken van rosé. Ook zeer veel gebruikt in blends, waarbij andere rassen moeten zorgen voor de aroma's. Veel export, ondermeer voor het gebruikt in Duitse sekt, naar het schijnt...

    Malvasia Nera di Brindisi: vooral in Salento en gebruikt als steundruif voor Negroamaro om de ietwat bittere en chocolade-achtige tonen van die druif wat te temmen.

    Malvasia Nera di Lecce: alleen rond Lecce, iets verschillend, maar het gebruik is hetzelfde.

    Negroamaro: donker en bitter dus...ofte niuru maru in het lokale dialect. De naam kreeg de druif van het zeer donkere sap en van de bittere tonen in de mond, van het soort zoals je die ook hebt in chocolade, en dat is een term die je in heel wat proefnota's ziet terugkomen. Waarschijnlijk komt ze uit Albanië (je kan de Albanese kust zien liggen vanuit Otranto) en daarvoor uit Griekenland waar ze xinomavro heet. De druif is goed bestand tegen ziektes, kan als geen ander tegen de droogte en behoudt zelfs wanneer het héél warm was haar zuren. Meestal wordt ze geblend met andere soorten om die chocoladebitters wat af te zwakken, maar zeker wanneer ze van oude Albarello stokken komt kan ze echt geweldig presteren. Het is mijn lievelingsdruif hier, ik vind ze eleganter en vrolijker dan Primitivo. Ook bij uitstek geschikt voor een tamelijk krachtige maaltijdrosé.

    Ottavianello: eigenlijk Cinsaut. Gebruikt in de DOC Ostuni of in blends.

    Primitivo: samen met de Amerikaanse Zinfandel afkomstig van een Kroatisch druivenras met de naam crljenak kastelanski. Surfte mee op de populariteitsgolf van de Zin en sommigen zeggen zelfs dat de Primitivo met Italiaanse immigranten uit Amerika terug naar Italië kwam, maar het is even goed mogelijk dat ze al vroeger rechtstreeks uit Kroatië kwam en dat teruggekeerde Italianen er hun lievelingswijn in herkenden. Populaire druif met een "makkelijke" smaak, rijk, rijp en zacht en met weinig zuren. De Primitivo di Manduria is de beste en lokale wijnbouwers zeggen dat het om een aparte kloon zou gaan, maar het terroir is er in ieder geval zeer geschikt voor. Er worden in die regio grote complexe wijnen mee gemaakt.

    Susumaniello: zeer lokaal druivenras uit de omgeving, gebruikt in blends met negroamaro en malvasia nera, of voor vino da taglio, donkere, zware wijn die wordt gebruikt om andere lichtere wijnen te verrijken. Waarschijnlijk een kruising tussen sangiovese en een onbekende lokale druif. Recent een beetje herontdekt en er worden nu een paar leuke monocépages mee gemaakt. De naam verwijst naar somarello of ezel, duidend op de zeer grote opbrengst van de plant wanneer hij jong is.

    Uva di Troia: ook bekend als Nero di Troia. Omgeving van Bari. Tanninerijke wijnen die meestal geblend werden. De beste komen uit hooggelegen wijngaarden rond Castel del Monte.

    alberello.jpg

    Heel typisch voor de regio is de alberello-snoeivorm die voor verschillende rassen de beste resultaten lijkt te geven en die ook de historische is.

       

     

     

     

  • Puglia 2014: Masseria L'Astore

    Pin it!

    Lecce is de hoofdstad van Puglia of Apulië, het Firenze van de Barok en het Athene van de Puglia, en deze avond was het vooral onze bestemming, waar wij zo ongeveer recht van de werkbanken terecht kwamen, incheckten in Hotel Patria Palace, en ons nog enigszins verdwaasd nestelden op een terraske (jaja, om 11 uur 's avonds een terraske !).

     

    DSC05485.JPG

    Birra Artigianale uit Midden-Italië en mortadella met frietvorkskes !

    Het was een oude droom van me om hier ooit eens te geraken. Dit stuk van Italië werd ooit gekoloniseerd door de Grieken, werd dan Romeins (Lecce heette toen Lupiae) en bleef tot de 11de eeuw Romeins of beter gezegd Byzantijns, tot een familie veredelde schurken uit Normandië de Byzantijnen met de groeten van de paus in 1042 buitenwipten. Ze riepen zich uit tot hertog, dwongen de lokale bevolking in een soort feodaal stelsel en het was het begin van een niet zo leuke periode voor de bevolking van de regio. Willem I met de Ijzeren Arm was de eerste en hij was één van de elf zonen van Tancred de Hauteville, een bescheiden Normandische ridder met véél kinderen. Tancred's kroost zwermde bijna volledig uit naar Zuid-Italië, "bevrijdde" het van de heidenen (de Byzantijnen), schoof rumoerige pausen aan de kant wanneer het hen uitkwam, erkende en hielp er andere en wist de hand te leggen op Sicilië door de Saracenen er buiten te jagen. Robert Guiscard was de beruchtste en zijn leven leest als een grote avonturenroman. http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Guiscard Ik heb een boontje voor ze, want Tancred's kleinzoon, Rogier Borsa, hertog van 1085 tot 1111, was gehuwd met Adela van Vlaanderen, een tante van Willem van Ieper, de eerste condottiere of huurlingenleider van de Middeleeuwen, en het bevestigt een vooroordeel van me dat de Normandiërs toen maar voor één ander volk respect hadden: de Vlamingen, even gewetenloze schurken en geweldenaars als zijzelf. In 1127 stierf de lijn uit en het gebied zou voortaan behoren tot Sicilië.

    Na een verdiende nachtrust en een stevig ontbijt was het tijd voor ons eerste wijndomein, handig verstopt onder het excuus van aan bezoek aan één van de best bewaarde olijfpersinstallaties van de regio. De Masseria L'Astore ligt in Cutrufiano, niet zo ver van Lecce, en in het hart van de Salento, waar de herinnering aan Byzantium nog niet zo ver weg is en waar nog Griko wordt gesproken, een Grieks dialect. Een Masseria is een groot landbouwdomein met een stevige centrale bouw die de lokale bevolking kon beschermen tegen piraten en rondtrekkende roverbendes. Je ziet ze zowat overal in het landschap, vaak leeg en vervallen, maar meer en meer worden ze in ere hersteld door grote families die zich hun roots herinneren.

     

    DSC05499.JPG

     

    Hier gebeurde dat door professor Achille Benegiamo, een tandarts, samen met zijn zonen Paolo, Stefano en Luca, en het domein is nu zo'n 100ha groot. 13ha daarvan is wijngaard, met ondermeer heel oude negroamaro opgebonden volgens het albarello systeem. De olijfbomen (42ha) zijn stokoud en het zijn lokale rassen die hier al eeuwenlang gebruikt worden. Een bezoek begint dan ook steeds met een afdaling in de historische olijfoliekelder van het domein. Ooit verbleven hier een paar familes zes maanden aan een stuk om lampolie te maken. De kelders kwamen tot stand door vier natuurlijke grotten verder uit te graven en met elkaar te verbinden en afvalwater te laten wegspoelen door een natuurlijke rotsspleet in de bodem. Bovenaan, aan de ingang, lagen de twee kleine keukens voor de voedselvoorziening, maar beneden lagen de persen, de opslagtanks, de stallen voor de ezels die de grote persen aandreven en de slaapruimtes voor de mensen. Kleine jongens moesten in de putten werken om de drab op te scheppen en oude mannen die zich niet meer konden bukken stonden recht in het water om de olie te scheiden en op te scheppen. Kortom, knappe en interessante ruimtes, maar ik zou er niet willen gewerkt hebben.

     

    DSC05501.JPG

    Eén van de twee keukentjes aan de ingang van de persinstallatie.

     

    Er werd in gewerkt tot begin 20e eeuw, maar de Benegiamo's breidden de kelders na restauratie uit in de dezelfde stijl om er hun vatenpark onder te brengen. Na een vakkundige uitleg van Lee-Ann Holmes, een onvervalste Cockney uit London die hier op 13 jarige leeftijd terecht kwam met haar familie stegen wij op naar de degustatieruimte, keuvelend met een andere groep Belgen uit Oost-Vlaanderen en een bekende wijnschrijver, die we hier toevallig tegen het lijf waren gelopen (twee Johan's uit België hadden op dezelfde dag een groep met 7 deelnemers ingeschreven, voor enige verwarring zorgend bij het ontvangstcomité). Die degustatietafel stond vol met brood en allerlei hapjes en het was met enig enthousiasme dat wij onze plaatsen innamen.

     

    DSC05516.JPG

    Lee-Ann Holmes en Etienne Van Steenberghe: the Beauty and the B...., euh, winewriter (we blijven beleefd).

     

    Wij proefden een mooie reeks wijnen en de organische olijfolie van het domein.

    1: Massaro Rosa, IGP Salento, 2012:

    100% recent aangeplante Negroamaro, Bio. Een tamelijk bekende rosé dit, één van de betere van de Puglia waar veel andere nogal zoeterig en zwaar zijn. Fruitig aroma, maar op een nogal speciale manier. Mooie structuur en frisse finish, leuk fruit, en een rosé voor bij wat charcuterie en kaas. **

    2: Filimei, IGP Salento, 2011:

    100% Negroamaro, Bio. Rijping op inox. Genoemd naar de zonen van Achille. Mooie neus met fruit en wat peper. In de mond mooie springerige tannines, frisse zuurtjes en een erg mooie mondevolutie, steeds evoluerend naar meer krudigheid. Ik begin te vermoeden dat ik een negroamaro fan ga worden. **(*)

    3: Jèma, IGP Salento, 2011: 

    100% Primitivo, Bio. Rijping op inox. Jéma is Griko voor bloed. Echt een explosie van aroma's, bijna een sterk parfum. Fijne, en zelfs eerder elegante start, dan zeer uitbundig fruit, wat vet zelfs, maar ook wel een stevige alcoholgloed **

    4: L'Astore, IGP Salento, 2009:

    100% Aglianico. 14 maanden eik. Donker, broeierig, intensief, sexy (van het leer en zweepjes type); mooie complexiteit in de mond, mooi evoluerend, stevig maar evenwichtig, lang en rond. De favoriet van Etienne die behoorlijk opgewonden werd van deze wijn ! *** 

    5: Alberrelli dal 1947, 2008    

    100% negroamaro stokken uit 1947, opgebonden in traditionele alberelli (struikvorm). 30 maanden vatrijping. Geopend ter nagedachtenis van haar maker, Professor Benegiamo, die de week voorheen overleden was. Het was zijn lievelingswijn en Lee-Ann opende deze fles om hem te gedenken. Hij moet een indrukwekkend maar ook liefhebbend figuur zijn geweest. Zeer stevige, maar ook zeer complexe aroma's. In de mond prachtig, zeer complex en geschakeerd, zeer mooi evenwicht, zuiver en rijp fruit met heel mooie nevensmaken die het puur fruitige overstijgen, mooie stevige tannines. Moet geweldig zijn bij rood vlees. Fantastisch. Ik bèn een Negroamaro fan ! ****

    6: Extra Virgin Olive Oil:

    Bio. Gemaakt van Cellina di Nardo en Ogliarola di Lecce olijven. Zacht startend, heel peperig scherp eindigend. Njam.

    Met dank aan Lee-Ann Holmes voor een gedreven rondleiding, een hartelijke ontvangst en een lekkere verzorgde proeftafel, en aan de eigenaar van het restaurant Bruno Orlando in Zottegem die af en toe de rondleiding even overnam. 

    www.lastoremasseria.it

    www.lafataturchina.com B&B aangeraden door Lee-Ann. Zie Tripadvisor voor de besprekingen.

    www.patriapalacelecce.it

    De excellente bieren op het terras in Lecce waren van een microbrouwerij in Fontevivo bij Parma. www.birrificiofarnese.it Wij dronken de excellente blonde Chica en de "golden" Lirica, een intrigerend bier, op het terras van La Barrique in de Via Umberto. Lekkere hapjes trouwens.  http://www.labarrique.lecce.it/