bio

  • Puglia 2014: Il Pioniere: Natalino del Prete

    Pin it!

    Onder een grijze dreigende hemel en met de hulp van een GPS die zich wat onzeker begon te gedragen reden wij naar San Donaci, een dorp met 7000 inwoners zonder enige naam en faam, ware het niet één van de pioniers van de natuurlijke wijn in Italië er woont. Zoals in Italië wel meer gebeurt was zijn herinnering aan onze afspraak wat vaag en had hij ons eigenlijk op een andere dag verwacht, maar de ontvangst was er niet minder hartelijk voor, en nog geen vijf minuten later dirigeerde hij onze minibus al door kleine laantjes, op weg naar zijn wijngaarden. Die waren niet moeilijk te herkennen: het waren de enigen waarvan de bodem bedekt was door een enthousiaste laag onkruid.

     

    natalinodelprete 2.jpg

    Natalino is een heel charmant man en een begenadigd verteller (als je wat Italiaans verstaat en wat van wijn kent kan je hem redelijk goed volgen) en hij was één van de eerste die in de regio startte met duurzame wijnbouw (snel uitkomend bij bio). Hij was echter de eerste die de lijn ook radikaal doortrok tot in de kelder, waar hij meer en meer alle ingrepen afzwoer en zo de weg insloeg van wat we vandaag de noemer Natuurlijke Wijnen meegeven, maar waarvoor hij zelf niet echt een specifieke verzamelnaam had (al vond hij Vini Veri wel een goeie, maar hij was geen lid van de vereniging).

     

    natalinodelprete 1.jpg

    De kern van het domein, dat maar 10ha groot is, erfde Natalino van zijn ouders, maar stelselmatig kocht hij mooie kleine perceeltjes bij tot hij een grootte bereikte die levensvatbaar was maar die hij en zijn familie ook nog alleen aankonden. "Werken, werken, sparen, geen tijd verliezen met koffie te drinken, en dan kopen, kopen en kopen" was denk ik zo ongeveer wat hij zei. Hij doet ook vandaag nog alles alleen, volledig met de hand, zonder mechanisatie en zonder chemische middelen. Alleen tijdens de oogst komt zijn zoon hem helpen omdat hij nu wat ouder wordt. Hij is ongelooflijk trots op zijn 7ha wijngaard (op de andere 3ha staan zijn stokoude olijfbomen) en het eerste wat hij deed toen we uitstapten was een goeie greep grond en onkruid opscheppen om er ons aan te doen ruiken. Dit bleek dan nog één van zijn wat jongere (40jaar oude) negroamaro wijngaarden te zijn en een paar 100m verder lagen zijn 80 jaar oude primitivo stokken, waar hij helemaal lyrisch werd (en ook boos op zijn lustig sproeiende buren die pas gepasseerd waren).

     

    natalinodelprete3.jpg

    Om het werk binnen de perken te houden houdt Natalino de oppervlakte bewust klein, maar wat nog opmerkelijker is dat hij ook zijn prijzen zeer laag houdt, ondanks het feit dat hij elk jaar op voorhand uitverkocht is. Wijnhandelaren krijgen een kleine vaste allocatie toegewezen en aan bezoekers vraagt Natalino steevast hoe ze hun prijzen hanteren. Uit zijn toon en gebaren maakte ik op dat overdreven winstmarges niet echt geapprecieerd zouden worden, en het moet gezegd, in België gebeurt dat meer dan correct. 

    natalinodelprete 5.jpg

    Baby-wijngaard met éénjarige stokken. "Kunnen die daartegenop, tegen dat onkruid ?" "Mijn stokken zijn sterker dan onkruid, en kinderen moeten op school ook leren hun mannetje te staan..."

     

    Terug in de hangar waar Natalino zijn wijn maakt en bottelt was het tijd om te proeven en dat deden we deze keer aan de hand van vatstalen.

    Vatstaal 1, Il Pioniere, 2013:

    Negroamaro en malvasia Nera, jonge stokken. Fruitig. Heel mooie zuurtjes, mooie fraîcheur, fris en krokant fruit, zeer lekker en lang. ***

    Vatstaal 2, Il Pioniere, 2013:

    Negroamaro en Malvasia Nera, oude stokken. Veel kruidiger in de neus. Fris, maar meer diepgang, breder, iets zoeter ook en zeer lang. ***

    Il Pioniere is zijn lievelingswijn, en ik vermoed dat wat in de fles gaat een blend is van de twee.

    Vatstaal 3, Anne, 2012:

    Negroamaro. Genoemd naar zijn vrouw, Anne (net zoals Mme Rick dus en ze mocht direct poseren naast het vat...nee, dat andere, dat blinkende). Een beetje een stinkerke in de neus, maar na walsen was dat snel weg en kwam er iets kruidigs. Mooie complexiteit, kruidig, maar vooral schitterend fruit. Mooie tannines. ***(*)

    Vatstaal 4, Natali, 2012:

    Primitivo. Heel kruidige neus, heel herkenbaar Vin Naturel. In de mond een pak knapperig verse Noordkrieken, zéér lekker, wijn met een brede glimlach, heel mooi volume, heel volwassen, veel diepgang, en zelfs met mooie tannines. Zéér lekker. ****

    Vatstaal 4, Sorso Antico, Dolce Naturale, 2012:

    Aleatico. Onze tweede Dolce Naturale, en hier werd Natalino bepaald lyrisch, want hij vond dit een vino romantico, een vino d'amore, een wijn voor koppeltjes en aan de naar boven springende wenkbrauwen van zijn echtgenote was het misschien beter dat we niet echt alles verstonden wat hij zei (maar het klonk wel goed). Ongelooflijke neus, fruit, natuur, een superbe complexiteit. In de mond lichtzoet, breed, lang en complex, en de suikers wellen pas in de helft van de mond wat op. De ontwikkeling in de mond was verbluffend. ****

     

    natalinodelprete 4.jpg

    Natalino, een vatstaal nemend naast zijn "bottelinstallatie". Let ook op zijn ergonomische zitje !

     

    Toen we Natalino vroegen naar zijn importeur in België moest hij zijn kaartensysteem ter hulp roepen (een rekker rond een bundel kaartjes, het is ook een systeem), en al bladerend werd hij geregeld lyrisch over een kaartje dat toebehoorde aan een of andere schoon madam (nu, toegegeven, Aurélia Filon van Busurleweb vind ik ook wel indrukwekkend, maar hij toverde ook een kaartje boven van een Brusselse invoerder, Nicoletta Dicova, die weliswaar zijn wijn niet verdeelde, maar inderdaad een schoon madam lijkt te zijn). Uiteindelijk bleek zijn invoerder Biotiek in Zoersel, inderdaad één van de oudste bio-wijnhandelaren van Vlaanderen.

    www.biotiek.be

    www.finoteca.com voor Nicoletta Dicova. Ik ken de meeste wijnen niet, maar misschien eens proberen...

    Eén van de hartelijkste en warmste ontvangsten van al onze wijnreizen in Italië. Wel een beetje honger van gekregen, dus snel naar Nardo !  

     

  • Domaine Julien Meyer, Nothalten, Alsace

    Pin it!

    Ah, de Elzas...Ik herinner me nog dat toen ik piepjong was dit de witte was die zowat bij iedereen op tafel kwam. Elke over een degelijke kofferruimte beschikkende Belgische wijnliefhebber reed immers wel eens naar daar om er een lading rieslings en gewurztraminers op te pikken, en wat was een nieuwjaar bij mijn nonkel Jan zonder Herbert von Karajan, de skischans van Garmisch Partenkirchen en zo'n mooi glas op een groene voet, gevuld met die vreemde riesling druif. Ik herinner me als de dag van gisteren de blik van mijn oom toen ik opmerkte dat mijn glas wijn naar kiezelsteentjes rook: de "kleine" heeft iets zinnigs gezegd. 

    Met de tijd wankelde het imago van de Elzas echter meer en meer, om uiteindelijk neer te storten en het beeld te krijgen van teveel restsuikers bevattende hoofdpijnwijnen, stijf van de sulfiet waarschijnlijk, en op een bepaald moment waren de enige Elzassers die ik nog dronk de Vendanges Terdives van de gewurztraminer, en dat dan altijd bij de obligate foie gras, ik weet het, de jaren van culinair verstand lagen nog ver voor mij. Lange, lange tijd heb ik dan deze wijnregio afgezworen. Papa gewurztraminer dook weliswaar weer op, nu voor bij de exotische maaltijden van den Thai waarbij hij veel beter past, maar elk flesje dat in een bui van weemoed nog eens werd aangeschaft werd neergeschoten door de grootste vijand van de Elzasser wijn: overbodige restsuikers. 

    Het was dan ook met grote nieuwsgierigheid en enig scepticisme dat ik mij op de degustatienamiddag bij Couvert Couvert aanbood aan de proeftafel van Patrick Meyer. 

    patrickmeyer

                                                                                                                                  

    Patrick Meyer nam in 1982 het domein over van zijn vader en is één van de koppigste wijnmakers die ik ken, provocerend vaak wanneer je hem de eerste keer ontmoet, een beetje lastig en ongeduldig, en je hebt de hele tijd de indruk dat hij met je praat met een mengeling van messianisme en wanhoop over zoveel onwetendheid. Het is dan ook vaak wel vechten tegen de bierkaai en zelfs de open geesten die zich die dag verzamelden bij zijn stand gooiden vlot hun cliché's ter tafel. Ze werden onmiddellijk neergesabeld en overal rondom me "hoorde" je de hersencellen in een hogere versnelling schakelen.

    De eerste stelling die maatje Gert al wat aarzelend ter tafel wierp lag twee seconden al stuiptrekkend aan onze voeten: petrol ! Patrick gaf ons ter plekke een lezign over de echte smaak van riesling, of beter het gebrek eraan. Voor hem is riesling een druif die wanneer je ze goed behandelt bij uitstek de kenmerken van zijn terroir weergeeft en nee, er zit geen petroleum in onze ondergrond, monsieur, het is een vinificatiefout, mijnheer. Patrick is al biologisch bezig sinds 1991 en is een terroir-believer. Hij vindt dat wanneer de je druivelaars in optimale omstandigheden laat groeien, je niet of nauwelijks mag interveniëren in de kelder om dan de échte smaken van een terroir te kunnen laten primeren. Hij is dan ook een fanatiek voorstander van grondbewerking en schoffelt, egt en ploegt als een gek om het regenwater te laten doordringen tot het wortelsysteem van de stok en om te functioneren als een soort ondergronds transportsysteem voor voedingsstoffen en elementen. Hij laat gras en kruiden groeien tussen de rangen, soms wiedt hij ze, soms worden ze ondergeploegd om als meststof te dienen, maar ze moeten vooral concurrentie zijn voor de wijnstok, zodat die dieper moet gaan om zijn voeding te vinden.

    In de kelder is hij een non-interventionist. Hij gebruikt nooit aangekochte gisten, alleen de gistcellen op de druiven steken de gisting in gang. Hij fermenteert lang, voegt geen suikers toe, en laat de zuurstof zijn trage werk doen wanneer de wijn rijpt in grote houten foeders. Hij voegt slechts minimale hoeveelheden sulfiet toe en gebruikt oxydatie als een smaakelement, een beetje zoals in de Jura. Wij proefden zes mooie wijnen:

    1: Cuvée Nature, 2008: 8,9 euro. Een blend van sylvaner, pinot blanc en pinot gris, hoogst ongewoon voor de Elzas. In de neus viel een beetje reductie op. In de mond zeer vol, fruitig en goed gestructureerd. Lekker, veel diepgang en een mooie complexiteit. **

    2: Riesling Zellberg, 2007: 10,3 euro. "Ici on boit des cailloux, pas de riesling". En het is het terroir van de Zellberg dat je hier proeft, niet de riesling die alleen maar het vervoermiddel is, terwijl de meeste wijnmakers volgens Patrick het tegenovergestelde doen. Ze maken een zogezegde ideale riesling door het terroir zo sterk mogelijk te onderdrukken. In de neus kregen wij een vreemde mengeling van appel en klei. In de mond diep en lang, en niet de eerste wijn waarvan wij dachten dat hij meer aandacht nodig had dan wij hem nu konden geven. **

    3: Sylvaner, Zellberg, 2007: 10,3 euro. De eerste wijn die wij sterk naar de Jura vonden verwijzen, met die typische nootjes in de neus. Hij proefde als een heel lichte savagnin, heel etherisch en elegant ***. Dit sylvaner ? neen, monsieur, ik heb het u al gezgd, u proeft de Zellberg !

    4: Vin de Voile, Sylvaner, Zellberg, 1998: 18,5 euro. U zei Jura ? Patrick past dan ook graag hun technieken toe en dit is een vin de voile zoals die daar gemaakt wordt. Elf jaar oud ! Eén van de wijnen die Patrick alleen aan vrienden en "quelques cavistes fou" verkoopt, omdat ze zo ontypisch zijn. Mooie, volle en rijke neus. Fris en rijk in de mond, heel evenwichtig en complex, om uren en dagen aan te snuffelen. ***(*)

    5: Riesling Grand Cru Muenchberg, 2005: 25,9 euro. Aha, dan toch petrol ! maar wij dierven het nog nauwelijks uitspreken...en het is het aroma van de Muenchberg, monsieur... Zachte, heerlijke mond, heel mooi, zonder die petroltoetsen, en met een ongelooflijk indrukwekkende afdronk ****

    6: Les Pierres Chaudes, Pinot Noir, 2008: 10,9 euro. Heel natuurlijke, frisse neus. Veelbelovend en veelgelaagd, maar nog heen en weer botsende smaken. Was pas gebotteld, en hij had hem misschien beter nog niet meegebracht, zei hij, want de wijn was nog lang niet tot rust gekomen. Pinot noir met karakter (en niet verlost met de forceps zoals bij velen in de Bourgogne, dixit Patrick). **

    Deze wijnen worden in België ingevoerd door WouterWineConsult. Ze zijn stuk voor stuk heel goed, en stof voor discussie en nadenken. En ze hebben mij terug verzoend met de Elzas. Even naar Mappy, hoe ver rijden is dat nu ook alweer ?    

     

       

       

  • Even tussendon: Didier Chaffardon

    Pin it!

    Eigenlijk had hier, ik weet het, oostende deel 2 moeten staan, en zo was het ook gepland. Maar ik drink deze avond een wijn die ik zo goed vind, waar ik zo wild van ben dat ik het niet kan laten! Hier komt de proefnota van Le Vigne du Moulin, Vin de Table Français, van Didier Chaffardon.

    Didier Chaffardon bezit 3ha in de Anjou, in St Jean des Mauvrets, voor ongeveer de helft aangeplant met chenin, de andere helft met cabernet franc. Hij is een vriend en volgeling van Mark Angeli, één van de goeroes van de natuurlijke wijn. In de wijngaard volgt hij de principes van de biodynamische wijnbouw en in de kelder is hij non-interventionistisch, wat eigenlijk wil zeggen dat hij zo weinig mogelijk probeert te veranderen aan het natuurlijke karakter van de wijn. Natuurlijke wijnen als deze hebben ook nadelen: soms zijn ze onevenwichtig, ze ruiken nogal eens naar paard en putteke, ze bewaren vaak moeilijk. Deze fles blies mij echter compleet van de sokken. (ik stop even met schrijven om te genieten....)

    (....)

    (.....)

    DIDIER_CHAFFARDON

    Didier Chaffardon 

                                                                                                                        Startte onmiddellijk met een heel speciale neus: wat ik noteerde was skieënde framboos, een wervelwind van rood fruit; ontwikkelde zich dan razendsnel naar iets complexer en aparter, maar bleef heel precies. In de mond was de eerste indruk fruit, zuiverheid, maar dan komt een fluweligheid met weerhaakjes, heel zuiver maar wel met stevige tannines, een beetje zoals wanneer je op de pit van pitfruit bijt, heel zuiver maar ook heel stevig en karaktervol. Werd over heel de lijn complexer en complexer, intenser ook en evolueerde tot een "verdomd verslavend fleske". Mijn lever dankt de Heer dat alle wijnen niet zo zijn. Kreeg van mij, ondanks of misschien dankzij, zijn gebrek aan pretentie een vlotte ***(*) ofte ©©©(©) en da's veel !

    Over natuurlijke wijnen kan worden gediscussieerd. En er zijn zeker en vast mislukkingen, wijnen die onstabiel zijn, en die goed gevonden worden omdat ze gewoon anders zijn, en niks meer. Maar dit is een fles die ik iedereen aanraadt. Het is een tijdje geleden dat ik nog zo een naakt, exuberant en hedonistisch plezier beleefde aan een fles rode wijn..Ik betaalde hem 11,62 euro bij Laurent Melotte (www.truegreatwines.com) .

    And I loved every inch of it.

     

  • Changez! D'une façon naturelle !

    Pin it!

    Agnes en René Mosse zijn wijnmakers naar mijn hart. Tot 1998 baatten ze een wijnbar uit in Tours, maar de wijnmicrobe is een vies beestje en in 1999 kochten ze een domein in Saint-Lambert-du-Lattay, in het midden van de appellation Coteaux du Layon. Ondertussen had René al ervaring opgedaan in de Touraine en bij Hubert de Monfille in Bourgondië, en onder invloed van wijnbouwers als Jo Pithon en François Chidaine besloten van in het begin om bio te gaan. Vanaf 2001 gingen ze ook biodynamisch.

    De twee (ook Agnes!) verzetten pakken werk in de wijngaard omdat ze vinden dat daar de kwaliteit wordt bepaald. Herbicides, pesticides en kunstmest zijn uiteraard uit den boze. Om het onkruid onder controle te houden ploegen ze de grond tussen de ranken licht om en ze passen zelfs een techniek als décavaillonage toe (zie foto. klik erop en u komt op een nog veel interessanter artikel dan dit uit !) Een deel van hun 15ha grote wijngaard werd ook aangeplant met stokken die afkomstig zijn van Mark Angeli (een interessant artikel hier) en daarvoor passen ze een techniek toe die ze sélection massale noemen. In veel wijngaarden gaat men vooral op zoek naar uniformiteit en één van de manieren om dit te verkrijgen is het selecteren en aanplanten van één kloon zodat alle druivelaars ongeveer dezelfde karakteristieken hebben en ongeveer hetzelfde sap voortbrengen. Bij sélection massale is de nieuwe aanplant een mengeling van stokken met verschillende genetische voorvaders. Dit leidt tot een beperktere vatbaarheid voor ziektes maar ook tot meer complexiteit in de wijn. In de kelder doet men het tegenovergestelde van in de wijngaard: daar werkt men zo weinig mogelijk.

    mosse2

    Minimale interventie heet dat en het wil zeggen dat de Mosse's voor een groot deel de wijn zijn natuurlijke weg volgen. Geen vreemde gisten dus, alleen de van nature op de druiven aanwezige gisten worden gebruikt om de gisting in gang te zetten. Dit vermijdt smaakvervlakking en je proeft a.h.w. het terroir nog meer. Chaptalisatie (het toevoegen van suikers) is absoluut uit den boze en de wijnen rijpen op oude houten vaten die geen smaak afgeven maar waarvan de poriën wel mooi zuurstofcontact toelaten. Sinds 2003 maakt dit van dit domein één van de toppers van de regio, maar in een aparte stijl: zo'n beetje als Miss Vegetarian...vegetarisch poepke maar schoon poepke.

    Olaf van Vinama gaf me deze wijn door in het kader van de Vlaamse Wijnblogdagen. In België worden ze verdeeld door Wijnfolie in Aalter, gespecialiseerd in natuurlijke wijnen. Ik proefde de

    Le Rouchefer, Anjou, 2005:

    Vuur! riep de wederhelft van Rick en gelijk had ze. Het eerste element dat je hier in de neus springt is de vonk van een vuursteen op het moment dat die in de lucht springt, een beetje zoals het ketsen van een lege zippo maar dan zonder de naft, daarna volgde rijpe appel, maar dan eerder een schuur vol met rijpe appels, of het moment dat je er zo eentje opensnijdt, in de openlucht, staand voor die schuur...; in de mond mooi, heel fruitig bijna naar het zoete maar toch is hij heel droog; mooie zuren, mooi fruit, mooi complex, een wijn met een persoonlijkheid, een beetje wild maar eigenlijk heel aardig (een beetje zoals René ? ) ©©©

    mosse

    Merci, Vinama ! Zelf gaf ik aan Culinair Atelier de Venje, een Kroatisch buitenbeentje dat mijn hart stal. Benieuwd wat ze ervan vond...De andere Vlaamse Wijnbloggers (en dit is hun initiatief) vind u hieronder:

    Vinama
    orbis

    Alles proeven

    Disaster of wine

    Wijngerd

    Avonturen van een wijnmens
    Wijnblog
    Wijnkennis
    Winetasting
     

    En nieuw in het cirkeltje: http://sdebacker.skynetblogs.be

     

  • Natuurlijk ? of Natuurlijk !

    Pin it!

    Ik kreeg onlangs een mail van Stefaan Van den Bossche van Divino uit Dendermonde die me vroeg wanneer ik eens aandacht schonk aan 'echte' of natuurlijke wijnen. Een vraag die ik als jarenlang lid van de Campaign for Real Ale niet zomaar onbeantwoord kan laten.

    Als telg van de punk-generatie (Atelier Leuven, wie kent die dancing nog ? ) heb ik zo'n beetje een ingebakken afkeer van alles wat ruikt naar geitewollensokken en bio-wijnen waren daar vroeger geen uitzondering op. Twee degustaties als proever voor pur-pur bevestigden die vooroordelen: van een idioot met zo'n verzilverde Bourgogne tastevin die dan nog beweerde dat dat het ideale proefglas was tot een degustatie in het Antwerpse waarbij wij verbaasd constateerden dat de meeste wijnen erg geöxideerd waren. Toen we de importeur vroegen of dat een kenmerk van bio-wijnen was ging hij even polshoogte nemen en kwam dan terug om te zeggen dat ze met de geopende flessen van een degustatie altijd twee degustatieweekends deden om niets te verspillen...charlatan's !

    Maar toen kwam de bekering (of toch een eerste aanzet). Op aanraden van Danny nodigden wij Gerd Brabant van Vinikus uit en kregen de verrassing van ons leven toen hij ons veranderde van 12 sceptici in 12 enthousiastelingen. Je kan het verslag nalezen op de chateausanspretention site. Recent degusteerden we ook een achttal flessen van Trocadero die ons al evenzeer verrasten. Vandaar mijn goede voornemen: op 22 april naar het grote natuurlijke wijnen event in Zwijnaarde waar een 45-tal wijnbouwers hun wijnen voorstellen. In de kolom hiernaast vind je de link. Tot dan ?