field blends

  • Alves de Sousa, Part 1: Meeting the Douro

    Pin it!

    Wij arriveerden mooi op tijd op het domein van de Alves de Sousa familie, en na wat heen en weer gedraaf met proefbuizen vol wijn naar een ijverig op zijn laptop tokkelende man kwam Tiago, de zoon van Domingo, ons hartelijk begroeten. Kris Jeuris van het gelijknamige wijnhuis had me geholpen met deze afspraak en deze introductie, geholpen door het flesje Marriage Parfait, een bewaargeuze van Boon, zorgde ervoor dat Tiago ons met veel plezier ontving. We werden onmiddellijk de 4x4 ingesleurd en trokken de wijngaarden in, omdat het volgens Tiago 1/ straks te warm zou zijn en 2/ goede wijn niet in de kelder maar in de wijngaard wordt gemaakt.

     

    DSC03117.JPG

    Wijngaard met terrasen

    Onze eerste stop was ongeveer halfweg de heuvels waarop de wijngaarden van de Quinta de Gaivosa liggen, het hoofddomein van het Alves de Sousa imperium, en Tiago wou ons de verschillende soorten van wijngaarden laten zien. De eerste was een manier van werken die  vooral na de tweede wereldoorlog populair was geworden. Om in de wijngaarden te kunnen mechaniseren moest je met een tractor tussen de ranken kunnen rijden, en daarvoor heeft men in de Douro terrassen aangelegd waarop nieuwe stokken werden aangeplant, net breed genoeg om er tussen te kunnen rijden. Terrasbouw is goed tegen erosie en de arbeidskost zakt dramatisch, maar, zei Tiago, de druivenstok wordt verwend, en dat is niet goed voor de wijn. Ze waren dan ook al een hele tijd gestopt met het aanleggen van nieuwe terrassen.

     

    DSC03119.JPG

    Wijngaard in "Moezel" stijl

    De tweede vorm hadden ze afgekeken van de Duitse wijngaarden, met name die van de Moezel, waar ze al even steile hellingen hebben. De stokken staan in rijen, dicht op elkaar, en verticaal naar beneden lopend. Het resultaat voor de wijn was goed, maar er was enorme erosie bij zware regenval, en omdat er op de hellingen vaak al maar een dun toplaagje bovenop de leisteen ligt, werd ook deze methode als ongeschikt bevonden.

    DSC03120.JPG

    Eén van de oude wijngaarden met kriskras door elkaar aangeplante druivenrassen

    Daarom gingen we terug de 4x4 in, nog hoger, nog steiler, en kwamen we terecht in de redelijk woest en chaotisch uitziende Lordelo wijngaard waar de stokken heel dicht op elkaar stonden, in lijnen die horizontaal op de helling lagen, heel steil en compleet de vorm van de helling volgend. Mechanisatie was compleet onmogelijk door de hellingsgraad, de stokken staan zo dicht op elkaar dat hun wortelstelsel geen andere keuze hebben dan de diepte in te gaan, snoeien en plukken zijn een titanenarbeid, maar de wijnen zijn fantastisch. Tiago vertelde vol trots over deze oudjes die elk hun eigen karakter hebben, zich maar moeilijk leren begrijpen maar die, apart gevinfieerd, telkens weer heel aparte wijnen voortbrengen die dan later al dan niet geblend worden.  

    Al deze oude wijngaarden zijn field blends, een mengeling van door elkaar staande druivenrassen. Dit heeft volgens Tiago verschillende voordelen. Ten eerste bleken deze wijngaarden veel minder kwetsbaar voor de druifluis of phylloxera die meer houdt van uniformiteit. Ten tweede toont elke jaargang heel mooi de invloed van de omstandigheden. Veel of weinig zon, droog of kurkdroog, al deze parameters bepalen welke druivenrassen het het beste doen, zodat bepaalde stokken in bepaalde jaren meer volume of meer smaak aanbrengen dan in andere, wat de invloed van het terroir en het jaar heel duidelijk maakt. Ten derde houdt het systeem heel goed de bovenlaag vast, wat de erosie sterk vertraagt, en de toplaag is vooral nodig voor het aanplanten van nieuwe stokken ter vervanging van de oude. Tiago vond het trouwens fascinerend hoe zijn voorouders er zonder high-tech help in slaagden om elke wijngaard zijn juiste field blend te bezorgen. Het enige nadeel was het vele werk dat alleen met de hand kon gebeuren. Er werkten ook nu nog 25 mensen full time op het domein. 

    Maar, en toen begonnen de oogjes van Tiago te blinken, "nu ga ik jullie kennis laten maken met mijn favoriete wijngaard ! " De 4x4 begon kermistoeren uit te halen en op één zeer steil weggetje (was dàt een weg?) viel Mme Rick die achterin zat bijna op onze schoot toen de Landrover naar beneden reed. Tiago vroeg grijnzend of we ongerust waren en meldde tussen neus en lippen dat de Amerikanen altijd blij waren als zijn vader reed, daar hadden ze meer vertrouwen in. Ik heb hem gezegd dat hij jonger was en dus een betere reactiesnelheid en hij kon er mee lachen... Maar bovenaan gekomen stapte hij uit en keek vol trots uit over één van de meest scruffy wijngaarden die ik ooit al gezien heb.

     

    DSC03122.JPG

     

    De Abandonado wijngaard is de moeilijkst gelegen wijngaard van het hele domein. De stokken zijn 80 jaar oud en brengen nog zeer weinig op, de helllingsgraad is zo steil dat er op werken niet te doen, en zelfs gevaarlijk, is, en daarom werd de wijngaard dan ook al lang niet meer gebruikt. Naarmate vader en zoon echter meer leerden over de oude wijngaarden begon hij hen te fascineren, en op een dag besloten ze er een aparte cuvée van te maken. Die viel zo enorm mee, en bracht zo'n aparte wijn voort, dat ze besloten de wijngaard terug in ere te herstellen. Omdat veel stokken al dood waren probeerden ze nieuwe aan te planten, voorlopig zonder succes, en Tiago liet me zien hoe dat kwam. Bijna overal stonden de stokken op blote leisteen, zonder toplaag of met een laagje van een paar centimeter. Jonge stokken kregen gewoon geen kans en Tiago liet me later de zijkant zien van de helling zien, pure leisteen die in de loop der tijden in een verticale positie was geduwd. De oude stokken hadden wortels die tot 14 meter diep door de leisteenlagen liepen tot aan een vochtige kleilaag, en jonge planten kregen gewoon de tijd niet om zover te geraken voor ze uitdroogden en stierven. Op de onderstaande foto kan je je een idee vormen van het uitzicht en de hellingsgraad.

     

    DSC03125.JPG

     

    We bleven nog even uitkijken over de vallei en je voelde de trots van Tiago over deze plek, die ook op mij diepe indruk maakte. Terug beneden zou Tiago ons wat meer vertellen over de geschiedenis van het domein en zouden we "een paar flesjes" gaan proeven. Daarover volgende keer meer...