opvoeding

  • Over opvoeding.

    Pin it!

    Rousseau-Emile-Title-Page.jpg

    Wanneer een mens, en vooral een wijnblogger, getroffen wordt door een dienstweigerend reukorgaan heeft hij plots veel tijd voor introspectie, en ik vond het een mooi moment om eens even een oude denkpiste uit te werken. Wij volwassenen worden eigenlijk bepaald door twee factoren, die ik even ruw opdeel in "aanleg" en "opvoeding". Wie geen talenknobbel heeft zal er nooit één krijgen, maar wie er wel één heeft en er nooit op gewerkt heeft zal al evenmin uitblinken, en in bepaalde gevallen kan de persoon zonder die mét zelfs voorbijsteken. 

    In feite is het in wijn niet anders. We onderscheiden immers altijd twee duidelijke delen in de ontstaansgeschiedenis van een wijn: het basismateriaal, de druif, en de opvoeding, maw alles wat er gebeurt nadat ze geplukt is. De kwaliteit van het basismateriaal wordt vooral gekenmerkt door drie dingen: wat men gemakshalve het terroir noemt, ofte de omgeving waarin de druif opgroeide (de ligging, de ondergrond, het klimaat, het jaar), het ras en de omstandigheden (de reeks van menselijke ingrepen met negatieve als herbicides of pesticides en positieve als grondbewerking of groene oogst). De opvoeding gebeurt aan de andere kant van de kelderdeur. Nu is iedereen het er wel over eens dat zonder basiskwaliteit (laat ons dat met talent vergelijken) je geen goede wijn kan maken en ik ga het dus niet hebben over de zee van platgespoten en opgedreven druiven die dankzij allerlei kunstgrepen en keldermartelingen in een min of meer drinkbare vorm worden gegoten. Ze doen mij altijd denken aan Lords of the Ring en het kweken van orks...

    Maar gesteld dat in de wijngaard alles goed gebeurde en het materiaal goed is, dan komt er een tweede tijdstip waarop de wijnmaker voor twee duidelijk afgescheiden paden kan kiezen: de vrije opvoeding of de klassieke.

    In de klassieke opvoeding wordt de wijn eigenlijk getemd. Men gebruikt technieken om de evolutie van een wijn zacht in een bepaalde richting te duwen, nooit tegen de draad van de druif in, en eigenlijk doet men niet meer dan een bepaald talent uit te vergroten of te ontwikkelen. Een groot jaar ? Dan lijkt dit het makkelijkst en doet de druif het meeste zelf. Een minder jaar ? Dan moet je stevig ingrijpen, mag je je aandacht nooit laten verslappen en moet je af en toe corrigeren. Lijkt een beetje op de opvoeding van uw kinderen, niet ? In de twee gevallen weten we trouwens waar we naar toe willen (een bepaalde stijl, een bepaalde reputatie). Het is het kenmerk van grote klassieke wijnen: iemand heeft ze zo gemaakt. Champagne en Bordeaux zijn er mooie voorbeelden van. 

    Er is echter ook een ander pad. Ook hier gaan we uit van zo goed mogelijk basismateriaal, van goede omstandigheden waarin onze druiven zich ontwikkelen (geen vergif, geen rommel, geen hamburgers en snoeprepen, veel liefde en geborgenheid, om de parallel met kinderen nog maar eens te leggen). Het laatste decennium is er dan ook een nieuwe school opgestaan, die van de vrije opvoeding: de vin naturel. Hier valt de rol van de wijnmaker vooral op door wat hij niet doet: geen vreemde gisten, geen chaptalisatie, geen filtering, geen nieuwe eik, geen micro-oxygenisatie, kortom eigenlijk vooral niets. Het materiaal wordt in een oud vat gebracht, of zelfs in een amfoor voor sommigen, en basically doet men niet meer dan afwachten wat er gebeurt, uitgaand van het idee dat ingrijpen het ware karakter van de wijn (of de druif of het terroir) maskeert en wegmoffelt. De wijn moet eigenlijk zichzelf opvoeden. Zo is een man als Jules Chauvet, die aan de wieg van deze school stond, niks minder dan de Jean-Jacques Rousseau van de wijnwereld. En weten we dat net zoals bij mensen deze manier van denken kan leiden tot erg uiteenlopende resultaten: van originele denkers en grote creatievelingen voor wie het lukte, tot "het slechte pad" en de jammerlijke mislukking voor waar het ergens fout ging.

    Ik houd van beide types: soms wil ik een vin naturel, waarbij elke fles eigenlijk een verrassing inhoudt, een positive of een negatieve, maar waarbij sommige resultaten je gewoon van de wereld blazen. Deze wijnen zijn origineel, fris, kunnen je manier van denken over wijn compleet veranderen en vaak gewoonweg zeer lekker en smakelijk, maar af en toe ook afschuwelijk, en in staat om op een bepaald punt van hun levensloop plots in azijn te veranderen of letterlijk te ontploffen. En soms verlang ik naar een "grote" wijn: een wijn waarvan de basis goed was en die met geduld en vakkennis en veel tijd is gekneed in iets wat zijn basis fel overstijgt. En zo is het eigenlijk een beetje als in het leven: soms praat ik graag met een gestudeerd man, iemand die zijn talenten tot hun top ontwikkelde aan de universiteit en geniet ik van de uitwisseling tussen geesten; soms geef ik de voorkeur aan hen die gepokt en gemazeld zijn in de universiteit van het leven. 

    Nu die neus nog terugkrijgen...